Dilatasyon ve Genleşme Derzi Profili Uygulaması

Beton hareket eder; derz ona yer açar

Beton kuruduktça büzülür, ısındıkça genleşir. Bu hareket engellenemez; yalnızca nereden olacağı belirlenebilir. Derz, betona "çatlayacaksan buradan çatla" demenin yoludur. Planlı derz yoksa beton kendi çatlağını kendi açar ve bu çatlak rastgele yerden geçer.

Üç farklı derz, üç farklı iş

• Büzülme (kontrol) derzi. Döküm sonrası kesilir. Amacı kuruma büzülmesini yönlendirmek. Derinliği plaka kalınlığının belirli bir oranı kadardır; sığ kesilirse işlevini görmez.
• Genleşme (dilatasyon) derzi. Yapının farklı bölümleri arasında, ısı hareketine ve oturma farkına izin verir. Bu derz zemini değil yapıyı ilgilendirir ve kapatılamaz; üzerinden geçen zemin kaplaması da bu hattı takip etmek zorundadır.
• İnşaat (soğuk) derzi. İki farklı günde dökülen betonun birleştiği yer. Aderansı zayıftır ve zamanla ayrışabilir.

Derz kenarı neden kırılır

Endüstriyel zeminlerde en sık görülen hasar budur. Sebebi genellikle derzin kendisi değil, kenarın korunmasız olmasıdır. Forklift tekerleği derzin bir tarafından öbür tarafına geçerken kenara darbe uygular; sert bir tekerlek ve dolu bir yük, ince beton kenarını zamanla ufalar.

Kırılma başladıktan sonra hızlanır: açılan boşluk daha büyük darbe alır, daha çok kırılır. Bu yüzden yoğun forklift trafiği olan derzlerde çelik profil kullanılır; kenarı metal taşır, beton darbeyi doğrudan almaz.

Çelik mi, kompozit mi, dolgu mu

Seçim trafiğin cinsine göre yapılır. Ağır forklift ve sert tekerlek varsa çelik kenarlı profiller tercih edilir. Orta yükte ve kimyasal temas beklenen yerlerde kompozit profiller korozyona karşı avantajlıdır. Trafiğin hafif olduğu alanlarda profil gerekmez; uygun sertlikte bir derz dolgusu yeterlidir.

Dolgu seçiminde yapılan yaygın hata, esnek bir mastik kullanmaktır. Trafik alan bir derzde dolgunun görevi yalnız su geçirmemek değil, kenarı desteklemektir; fazla yumuşak bir dolgu kenarı taşımaz ve kırılma devam eder.

Mevcut derzi onarmak

Kırılmış bir derz kenarı, dolgu atılarak kapatılmaz — birkaç ay içinde aynı yerden açılır. Doğru yöntem, hasarlı bölgenin kesilerek alınması, sağlam betona inilmesi ve uygun bir tamir harcıyla yeniden kenar oluşturulmasıdır. Bu, beton parlatma ya da epoksi zemin kaplama öncesinde tamamlanması gereken bir hazırlıktır; beton renklendirme ile derz hattı görünür kılınarak araç geçişi yönlendirilebilir.